Kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng từ truyền thống đến hiện đại

Kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng chính là “linh hồn” đứng sau mỗi chiếc bát, ấm trà, lọ hoa hay bộ đồ thờ mà chúng ta vẫn thấy hằng ngày. Đằng sau vẻ ngoài mộc mạc, tinh xảo là cả một quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt, kết hợp giữa đất, nước, lửa và tay nghề nghệ nhân. Hiểu kỹ thuật làm gốm sứ không chỉ giúp bạn trân trọng sản phẩm hơn, mà còn hiểu vì sao gốm sứ Bát Tràng có giá trị và được nâng niu qua nhiều thế hệ. Dựa trên thực tế sản xuất tại Bát Tràng và kinh nghiệm của các nghệ nhân Gốm Sứ Bảo Khánh, bài viết này sẽ giúp bạn “giải mã” quy trình và kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng từ truyền thống đến hiện đại.

Kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng và giá trị phía sau mỗi sản phẩm

Mỗi sản phẩm gốm sứ hoàn thiện là kết quả của hàng chục công đoạn kỹ thuật khác nhau, chứ không chỉ là “nặn đất rồi nung”.

Từ đất, lửa đến bàn tay nghệ nhân

Đất sét, nước, men và lửa là những yếu tố cơ bản, nhưng kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng mới là yếu tố “biến” các nguyên liệu ấy thành sản phẩm bền, đẹp, có hồn.

• Từ khâu chọn đất đã phải đảm bảo độ dẻo, độ sạch.
  
  
• Ngọn lửa trong lò nung phải được điều khiển chính xác về nhiệt độ và thời gian.
  
  
• Bàn tay nghệ nhân quyết định dáng gốm, độ dày mỏng, sự mềm mại của đường nét.
  
  

Chính sự kết hợp giữa kỹ thuật và cảm nhận của người thợ giúp gốm sứ Bát Tràng khác biệt so với các sản phẩm công nghiệp.

Vì sao kỹ thuật quyết định giá trị gốm sứ

Cùng là bát, đĩa hay bộ ấm chén, nhưng:

• Sản phẩm làm đúng kỹ thuật sẽ có xương gốm chắc, men bền, ít lỗi.
  
  
• Hoa văn có chiều sâu, không lem, không nhòe, bề mặt mịn và dễ vệ sinh.
  
  
• Khi sử dụng lâu năm, sản phẩm vẫn giữ được vẻ đẹp và độ bền.
  
  

Đó là lý do người chơi gốm, người mua kỹ tính luôn tìm hiểu kỹ kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng chứ không chỉ nhìn qua mẫu mã.

Quy trình kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng truyền thống

Quy trình truyền thống là “xương sống” của nghề gốm Bát Tràng, được gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.

Kỹ thuật chọn và xử lý đất sét làm gốm

Để có một sản phẩm bền:

• Đất sét phải được chọn lọc kỹ, loại bỏ tạp chất, đá sạn.
  
  
• Quá trình ngâm, ủ, lọc, nhào trộn được thực hiện theo tỷ lệ phù hợp để đạt độ dẻo chuẩn.
  
  

Nếu khâu này làm sơ sài, xương gốm dễ bị rỗ, nứt, cong vênh khi nung.

Kỹ thuật tạo hình trên bàn xoay và bằng khuôn

Kỹ thuật tạo hình là bước thể hiện rõ nhất tay nghề nghệ nhân:

• Với dòng sản phẩm truyền thống, nghệ nhân dùng bàn xoay để nắn, kéo, chỉnh hình dáng. Chỉ cần lệch tay một chút, thành gốm có thể bị mỏng hoặc dày không đều.
  
  
• Với một số mẫu cần độ chính xác cao hoặc sản xuất số lượng lớn, khuôn gốm được sử dụng để đảm bảo kích thước chuẩn, sau đó vẫn cần chỉnh sửa thủ công.
  
  

Kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng ở bước này quyết định phần lớn “phom dáng” và sự cân đối của sản phẩm.

Kỹ thuật hong phơi, tráng men và vẽ hoa văn

Sau khi tạo hình:

• Sản phẩm được hong phơi ở điều kiện phù hợp để khô từ từ, tránh nứt vỡ.
  
  
• Khi đạt độ “chín mộc”, người thợ tiến hành tráng men: nhúng, rót hoặc phun men tùy dòng sản phẩm. Độ dày men phải được kiểm soát rất kỹ.
  
  
• Hoa văn được vẽ tay, in hoặc đắp nổi. Nét vẽ tay chuẩn mang lại chiều sâu và cá tính cho sản phẩm, là điểm mạnh của gốm sứ Bát Tràng.
  
  

Nếu kỹ thuật tráng men và vẽ hoa văn không chuẩn, sau khi nung men có thể bị chảy, lem, hoặc hoa văn bị mờ.

Kỹ thuật nung lò – bước “chốt” chất lượng gốm

Nung lò là bước cuối nhưng có thể “phá hỏng” mọi nỗ lực trước đó nếu kỹ thuật không chuẩn:

• Người thợ phải canh nhiệt độ, thời gian nung chính xác theo từng dòng men, từng loại sản phẩm.
  
  
• Cách xếp gốm trong lò cũng là một kỹ thuật riêng, nhằm đảm bảo nhiệt phân bố đều.
  
  

Một sản phẩm gốm sứ Bát Tràng đạt chuẩn là sự kết hợp hoàn hảo giữa kỹ thuật nung và toàn bộ những công đoạn trước đó.

Kỹ thuật làm gốm sứ trong bối cảnh hiện đại

Ngày nay, kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng vừa giữ cốt lõi truyền thống, vừa tiếp nhận các yếu tố hiện đại để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Ứng dụng máy móc và công nghệ trong làm gốm sứ

Một số công đoạn được hỗ trợ bởi máy móc:

• Máy trộn đất giúp khối đất đồng nhất hơn.
  
  
• Lò nung gas, lò nung điều khiển giúp kiểm soát nhiệt ổn định, giảm tỉ lệ lỗi.
  
  

Tuy nhiên, máy móc chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế hoàn toàn tay nghề của nghệ nhân.

Kỹ thuật cho các dòng thiết kế và sản phẩm mới

Nhu cầu decor, quà tặng doanh nghiệp, đồ phong thủy, đồ nội thất… ngày càng cao:

• Các thiết kế hiện đại yêu cầu kỹ thuật tạo hình, tráng men, phối màu mới.
  
  
• Một số dòng men, kiểu dáng được sáng tạo dựa trên nền tảng kỹ thuật cũ nhưng mang hơi thở đương đại.
  
  

Nhờ đó, gốm sứ Bát Tràng vẫn giữ được bản sắc mà vẫn bắt kịp xu hướng.

Giữ chất thủ công trong sản phẩm gốm sứ Bát Tràng

Dù có hỗ trợ của công nghệ, những giá trị sau vẫn được giữ:

• Sản phẩm vẽ tay, đắp nổi, xử lý chi tiết thủ công luôn có sức hút riêng.
  
  
• Người chơi gốm và khách hàng cao cấp vẫn đánh giá cao các sản phẩm thể hiện rõ dấu ấn bàn tay nghệ nhân.
  
  

Đây chính là “chất Bát Tràng” mà kỹ thuật làm gốm sứ công nghiệp khó có thể thay thế.

Cách nhận biết sản phẩm có kỹ thuật làm gốm sứ tốt

Với người mua, không cần hiểu quá sâu, nhưng nắm vài nguyên tắc cơ bản sẽ giúp bạn đánh giá sản phẩm tốt hơn.

Nhìn xương gốm, men và hoa văn

Khi cầm sản phẩm gốm sứ Bát Tràng trên tay, hãy để ý:

• Xương gốm: dày vừa phải, không cong vênh, không chỗ dày chỗ mỏng bất thường.
  
  
• Men: phủ đều, không có vệt chảy lộ liễu, không nổi hạt cát lớn, không bị bong tróc.
  
  
• Hoa văn: sắc nét, rõ ràng, có chiều sâu; nếu là vẽ tay sẽ thấy nét bút tự nhiên, không cứng.
  
  

Cảm nhận “độ thật tay” khi sử dụng

“Độ thật tay” là cảm giác:

• Cầm lên thấy chắc, không quá nhẹ kiểu “rỗng ruột”.
  
  
• Bề mặt tiếp xúc mịn, không gồ ghề, không xước tay.
  
  
• Đặt trên mặt phẳng không bị kênh, lắc.
  
  

Đó là kết quả trực tiếp của kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng chuẩn.

Giá trị lâu dài của sản phẩm gốm làm đúng kỹ thuật

Sản phẩm gốm làm đúng kỹ thuật:

• Ít bị nứt, sứt, bong men trong quá trình sử dụng đúng cách.
  
  
• Màu men, hoa văn giữ được độ tươi lâu, nhìn càng lâu càng “có tuổi đời” chứ không cũ kỹ.
  
  

Đây là lý do nhiều người chọn gốm sứ Bát Tràng cho không gian sống, thờ cúng, trưng bày hoặc sưu tầm.

Gốm Sứ Bảo Khánh – Nơi gìn giữ và phát triển kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng

Giữa lòng làng nghề Bát Tràng, Gốm Sứ Bảo Khánh là một trong những đơn vị chú trọng cả quy trình kỹ thuật lẫn giá trị thẩm mỹ của từng sản phẩm.

Quy trình sản xuất chuẩn, kiểm soát từ đất đến men

Tại Gốm Sứ Bảo Khánh:

• Đất làm gốm được lựa chọn kỹ, xử lý và phối trộn theo tiêu chuẩn riêng.
  
  
• Quy trình tạo hình – hong phơi – tráng men – nung được kiểm soát chặt chẽ để giảm lỗi tối đa.
  
  
• Mỗi dòng sản phẩm (đồ thờ, bát đĩa, chum sành, decor…) đều có quy trình kỹ thuật phù hợp, không làm “qua loa cho xong”.
  
  

Nhờ đó, sản phẩm gốm sứ Bảo Khánh thể hiện rõ chất lượng ngay từ cái nhìn và cảm nhận đầu tiên.

Nghệ nhân Bát Tràng tay nghề cao tại Gốm Sứ Bảo Khánh

Đội ngũ nghệ nhân là yếu tố then chốt:

• Là người sinh sống và làm nghề tại Bát Tràng, am hiểu kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng truyền thống.
  
  
• Trực tiếp tham gia thiết kế, tạo hình, vẽ hoa văn, giám sát lò nung.
  
  
• Đồng thời truyền nghề, hướng dẫn thế hệ thợ trẻ, góp phần giữ lửa làng nghề.
  
  

Đây là cách Bảo Khánh vừa đảm bảo chất lượng sản phẩm, vừa đóng góp vào việc bảo tồn nghề gốm.

Danh mục sản phẩm thể hiện rõ kỹ thuật và thẩm mỹ

Các dòng sản phẩm tiêu biểu tại Gốm Sứ Bảo Khánh:

• Đồ thờ gốm sứ Bát Tràng: bát hương, mâm bồng, lọ hoa, chóe… với men, hoa văn phong thủy chuẩn mực.
  
  
• Chum sành ngâm rượu, gốm gia dụng: chú trọng tính an toàn, bền, đẹp.
  
  
• Bát đĩa, ấm chén, quà tặng, decor: vừa mang chất gốm Bát Tràng, vừa phù hợp không gian sống hiện đại.
  
  

Mỗi sản phẩm là sự kết hợp giữa kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng và gu thẩm mỹ được nghiên cứu kỹ.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng

1. Kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng khác gì so với gốm công nghiệp?

Gốm Bát Tràng chú trọng tay nghề thủ công ở nhiều công đoạn (tạo hình, vẽ tay, trang trí), quy trình nung và men đặc trưng. Gốm công nghiệp ưu tiên sản lượng và tính đồng đều, ít dấu ấn cá nhân.

2. Một sản phẩm gốm sứ Bát Tràng cần bao lâu để hoàn thiện?

Tùy loại sản phẩm, có thể mất từ vài ngày đến vài tuần, gồm các khâu: xử lý đất, tạo hình, hong phơi, tráng men, vẽ hoa văn, nung và kiểm tra.

3. Có nên ưu tiên gốm làm thủ công không?

Gốm làm thủ công thường có giá trị cao hơn về thẩm mỹ và sưu tầm. Tuy nhiên, nếu dùng cho mục đích gia dụng số lượng lớn, gốm kết hợp khuôn và máy móc cũng là lựa chọn hợp lý.

Kết luận

Khi hiểu rõ kỹ thuật làm gốm sứ Bát Tràng, bạn sẽ thấy mỗi sản phẩm gốm không chỉ là vật dụng, mà còn là kết tinh của tay nghề, thời gian và tâm huyết người thợ. Từ khâu chọn đất, tạo hình, tráng men đến nung lò, mọi bước đều góp phần tạo nên giá trị thật sự của gốm sứ. Nếu bạn đang tìm kiếm những sản phẩm gốm sứ Bát Tràng được làm đúng kỹ thuật, bền đẹp và giàu ý nghĩa, Gốm Sứ Bảo Khánh là một địa chỉ đáng để tham khảo và tin tưởng.

Thông tin liên hệ

CÔNG TY TNHH GỐM SỨ BẢO KHÁNH

Địa chỉ: Xóm 1, Giang Cao, Bát Tràng, Hà Nội

GPKD số: 0106190054, Cấp ngày: 28/05/2013. Email: sales@gomsubaokhanh.vn

Website: www.gomsubaokhanh.vn